Fot. Marek Księżarek / wroclaw.pl
Bezpieczeństwo Europy, przyszłość polsko-ukraińskiej współpracy, nauka, migracja i rola Ukrainy w zmieniającym się porządku międzynarodowym znalazły się wśród tematów XXXV Forum Ekonomicznego, które w dniach 8-10 września odbyło się w Karpaczu. W debatach uczestniczyli przedstawiciele polityki, samorządów, środowiska akademickiego i organizacji społecznych.
Tegoroczne Forum odbywało się pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Według danych organizatorów w wydarzeniu uczestniczyło ponad 6 tys. osób, a program obejmował ponad 500 debat, paneli i innych spotkań. Rozmowy dotyczyły m.in. gospodarki, polityki międzynarodowej i bezpieczeństwa, rozwoju regionów, cyfryzacji, nauki oraz wyzwań społecznych. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie i jej konsekwencje dla bezpieczeństwa oraz gospodarki Europy były jednym z istotnych punktów odniesienia wielu dyskusji.
Głos z Ukrainy o bezpieczeństwie i roli Polski
Jednym z ukraińskich uczestników Forum był deputowany do Rady Najwyższej Ukrainy Mykoła Kniażycki. Wziął udział w dyskusji „Never Again? Why History Is Warning Us Once More”, poświęconej lekcjom historii i współczesnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa.
W opublikowanym po wystąpieniu komentarzu Kniażycki podkreślił, że wojna rosyjsko-ukraińska rozpoczęła się w 2014 roku, a podstawą bezpieczeństwa Ukrainy pozostają własne siły zbrojne i odporność społeczeństwa, uzupełnione ścisłą współpracą z sojusznikami i NATO
Osobne miejsce poświęcił Polsce. Wskazał na jej znaczenie jako sąsiada i sojusznika Ukrainy oraz państwa, przez którego terytorium przechodzi znaczna część pomocy wojskowej dla Kijowa. Zwrócił również uwagę na rolę Polski w NATO.
Fot. Fundacja Instytut Studiów Wschodnich
„To kwestia bezpieczeństwa całej Europy” – podsumował Kniażycki, odnosząc się do konsekwencji rosyjskiej agresji. Jest to stanowisko ukraińskiego parlamentarzysty, przedstawione przez niego po dyskusji w Karpaczu.
Do kwestii Ukrainy podczas Forum odniósł się także były prezydent RP Andrzej Duda. Pytany o swoją decyzję z 2023 roku o przyznaniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego, bronił jej, wskazując przede wszystkim na postawę ukraińskiego prezydenta w pierwszym okresie pełnoskalowej rosyjskiej inwazji. Według Dudy Zełenski „był gotów oddać życie za swój kraj”, a jego postawa miała znaczenie dla mobilizacji ukraińskiego społeczeństwa i obrony Kijowa. Były prezydent zaznaczył jednocześnie, że od tamtego czasu zmieniły się zarówno okoliczności wojenne, jak i polityczne.
Iwano-Frankiwsk obecny w Karpaczu
Dla regionu Przykarpacia szczególne znaczenie miał udział w Forum Walentyny Jakubiw, rektor Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka w Iwano-Frankiwsku. Wzięła ona udział w panelu „Kobiety w nauce i polityce”, podczas którego przedstawiała ukraińskie doświadczenia oraz mówiła o rosnącej roli kobiet w nauce, zarządzaniu, działalności społecznej i polityce.
Rektor zwróciła szczególną uwagę na sytuację po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny. Mówiła o kobietach służących w Siłach Obrony Ukrainy, pracujących w ochronie zdrowia, kierujących instytucjami i wspólnotami terytorialnymi, rozwijających naukę i biznes oraz angażujących się w wolontariat.
Fot. kpua.cnu.edu.ua
„Jeśli nie bierze się pod uwagę opinii kobiet, które stanowią połowę społeczeństwa, państwo traci połowę swojego potencjału rozwojowego” – podkreśliła Walentyna Jakubiw.
Jej obecność w Karpaczu wpisuje się w szerszą współpracę Karpackiego Uniwersytetu Narodowego z polskim środowiskiem akademickim. Szczególnie wymownym przykładem jest projekt rozwijany wspólnie z Uniwersytetem Warszawskim na górze Pop Iwan w Czarnohorze.
Nie tylko bezpieczeństwo – także migracja i gospodarka
Ukraińska obecność na Forum nie ograniczała się do wojny i polityki międzynarodowej. W programie znalazły się również zagadnienia bezpośrednio związane z obecnością obywateli Ukrainy w Polsce oraz ich rolą na rynku pracy.
Igor Lisin, wiceprezes działającej we Wrocławiu Fundacji Ukraina, zorganizował panel „Praca, integracja, wspólnota. Kto ponosi koszty i odpowiedzialność za migrację zarobkową?”. Rozmowa została poświęcona m.in. podziałowi odpowiedzialności za proces integracji między państwem, samorządami, pracodawcami i organizacjami społecznymi oraz budowaniu lokalnych partnerstw.
Fot. Fundacja Instytut Studiów Wschodnich
Z kolei w oficjalnym programie konferencji prasowych znalazło się spotkanie Głównego Urzędu Statystycznego pod tytułem „Rachunek dla Putina”, z udziałem prezesa GUS Marka Cierpiał-Wolana oraz Pawła Kowala, przewodniczącego sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych i Rady ds. Współpracy z Ukrainą. Temat wpisywał się w szerszą dyskusję dotyczącą gospodarczych konsekwencji rosyjskiej agresji.
Forum jako miejsce dialogu polsko-ukraińskiego
Tegoroczny program Forum pokazał, że Ukraina pozostaje obecna w debacie środkowoeuropejskiej nie tylko jako państwo prowadzące wojnę obronną przeciwko Rosji. Ukraińscy uczestnicy zabierali głos także w rozmowach o nauce, funkcjonowaniu uczelni, polityce społecznej, migracji czy przyszłości współpracy regionalnej.
Z perspektywy Iwano-Frankiwska szczególnie istotne jest to, że obok wielkiej polityki rozwijane są konkretne projekty instytucjonalne. Współpraca Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka z polskimi uczelniami oraz rozwój centrum naukowego na Pop Iwanie są przykładami relacji budowanych równolegle na poziomie państw, regionów i środowisk akademickich.
Forum w Karpaczu nie rozstrzyga sporów ani nie zastępuje decyzji podejmowanych przez rządy. Pozostaje jednak miejscem, w którym przedstawiciele Polski i Ukrainy mogą prezentować swoje stanowiska oraz rozmawiać o obszarach współpracy wykraczających poza bieżącą politykę. W warunkach trwającej wojny szczególnego znaczenia nabierają te przedsięwzięcia, które mają już wymiar praktyczny – od wspólnych badań i infrastruktury naukowej po współpracę społeczną i instytucjonalną.
Tekst: Artur Lipert
